Yıl­maz Gü­ney sa­na­ta da­ha li­se yıl­la­rın­da ede­bi­yat­la baş­lar. Da­ha ilk öy­kü de­ne­me­le­rin­de Yıl­maz Gü­ney’in bü­tün sa­na­tın­da gö­rü­len te­mel be­lir­le­yi­ci özel­lik, ‘yok­sul­la­rın ha­ya­tı­nı’ çı­kış nok­ta­sı al­ma­sı; ken­di için­den gel­di­ği, ken­di­si­nin bir par­ça­sı ol­du­ğu hal­kın so­run­la­rı­nı iş­le­me­si­dir. O bu özel­li­ği ile da­ha ilk an­dan ege­men­le­rin dik­ka­ti­ni çe­ker. San­sür da­ha li­se­dey­ken kar­şı­sı­na çı­kar. Li­se­de­ki okul du­var ga­ze­ti­si için yaz­dı­ğı, has­ta ka­rı­sı­nı şeh­re ge­ti­ren ve pa­ra­sı ol­ma­dı­ğı için dok­to­ra ta­vuk ver­mek is­te­yen yok­sul köy­lü­yü an­la­tan öy­kü­sü ya­yın­lan­maz. Bu yıl­lar­da yaz­dı­ğı öy­kü­le­ri ede­bi­yat der­gi­le­ri­ne gön­der­me­ye baş­lar. “İlk önem­li öy­kü­le­rim” ola­rak ni­te­len­dir­di­ği “Ölüm be­ni çağ­rı­yor” ve “Ezil­me­nin so­nu yok” 1956 yı­lın­da ‘Ye­ni Ufuk­lar’ der­gi­sin­de ya­yın­la­nır. Ay­nı yıl, “Onüç” ad­lı der­gi­de ya­yın­la­nan “Üç Bi­lin­me­yen­li Eşit­siz­lik Sis­tem­le­ri” baş­lık­lı öy­kü­sün­de “ko­mü­nizm pro­po­gan­da­sı yap­tı­ğı” ge­rek­çe­siy­le yar­gı­la­nır, bir­bu­çuk yıl ha­pis, 6 ay sür­gün ce­za­sı­na çarp­tı­rı­lır. Bu dö­nem için Yıl­maz Gü­ney ken­di­si hak­kın­da “he­nüz sol­cu­lu­ğun ve sos­ya­list­li­ğin ne ol­du­ğu­nu bi­le bil­me­di­ği” tes­pi­ti­ni ya­par. O evet he­nüz bi­lim­sel an­lam­da sol­cu­lu­ğun, sos­ya­list­li­ğin ne ol­du­ğu­nu bil­me­mek­te­dir, fa­kat dü­ze­nin çar­pık­lık­la­rı­nı, yok­sul­la­rın sö­mü­rül­me­si­ni biz­zat ken­di te­nin­de ya­şa­mak­ta ve bun­la­rı öy­kü­le­rin­de di­le ge­tir­mek­te­dir. Onun hal­kın so­run­la­rı­nı di­le ge­ti­ren ve ger­çek­çi do­ku­la­rıy­la dü­ze­ni teş­hir eden öy­kü­le­ri ha­kim sı­nıf­la­rın gö­zün­de “ko­mü­nizm pro­po­gan­da­sı­dır”. O da­ha sa­na­ta ilk adım­la­rı­nı ede­bi­yat ala­nın­da at­tı­ğın­da, ger­çek­çi, halk­tan ya­na, dü­ze­ne kar­şı bir sa­nat­çı­dır. Ve bu ni­te­lik­le­ri­ni kav­ra­yan dü­zen ta­ra­fın­dan ce­za­lan­dı­rı­lır. Fa­kat bu ce­za­lan­dır­ma onu yıl­dır­maz. Yıl­maz, yıl­maz!
Yıl­maz Gü­ney, en ba­şın­dan iti­ba­ren sa­na­tı yok­sul kit­le­le­rin du­rum­la­rı­nı yan­sıt­mak ve de­ğiş­tir­mek için bir araç ola­rak kav­rar. Bu kav­ra­yış onu, ede­bi­yat ala­nın­da ilk eser­le­ri­ni ver­me­den ta­nı­şıp vu­rul­du­ğu, ge­niş kit­le­le­re ulaş­ma­nın en et­kin ara­cı ola­rak gör­dü­ğü si­ne­ma­ya doğ­ru iter. Ar­ka­daş çev­re­sin­de “Ya­zar Yıl­maz” di­ye anıl­dı­ğı bir dö­nem­de, o ön­ce­lik­le se­nar­yo ya­za­rı, son­ra oyun­cu, son­ra yö­net­men ola­rak si­ne­ma­cı Yıl­maz olur. Sü­reç­te, için­de ya­şa­dı­ğı top­lum­sal ge­liş­me­le­re ko­şut ola­rak, sis­ya­si sos­ya­list/ko­mü­nist bi­linç­len­me­si doğ­rul­tu­sun­da yap­tı­ğı film­ler­le Tür­ki­ye­’de dev­rim­ci/sos­ya­list si­ne­ma­nın en önem­li is­mi ha­li­ne ge­lir.
Yıl­maz Gü­ney’i ge­niş halk yı­ğın­la­rı, onun si­ne­ma­sı üze­rin­den ta­nır. Sa­nat­çı ola­rak Yıl­maz Gü­ney, bu ala­na ede­bi­yat­la gir­me­si­ne rağ­men, esas­ta si­ne­ma­cı­dır. Onu Tür­ki­ye’­nin en önem­li sos­ya­list/ko­mü­nist si­ne­ma­cı­sı ya­pan ge­liş­me kı­sa­ca şöy­le­dir.