İçerik Tıklama Görünümü : 3145793
Şu anda 269 konuk çevrimiçi
|
|
Plehanov'un sanat anlayışı |
 |
 |
 |
|
Sayfa 1 / 10 Plehanov'un sanat anlayışı üzerine...
Sosyalist kültür ve sanat kuramı üzerine çalışmalarda bulunanların görüşlerini irdelemeye başladığımız dosyanın ikincisinde Plehanov'u ele alıyoruz.
 Plehanov, yaşamının bir dönemini Marksist, diğer bir dönemini ise bir Menşevik olarak geçiren; Rusya'da Marksizmin gelişmesinde önemli rol oynayan ve ama Menşevik saflarda Rusya'da devrimci harekete verdiği zararla tanınan bir kişidir. O, siyasetteki bu ikili yan dışında, kültür ve sanat çalışmalarıyla da bilinir, tanınır; bu alanda Marksist eleştiri kuramının gelişmesine önemli katkılarda bulunanlardan birisidir.
Georgiy Valentinoviç Plehanov, 1856'da Tambov'da (Rusya) doğdu. Rusya'da komünizm akımının yayılmasının öncülerindendir. Siyasete "Narodniçestvo" (Halkçılık) akımı saflarında başlayan Plehanov, bu akımın tedhişçi metotlara başvurması üzerine 1879'da bu akımdan ayrıldı. Marksizmi benimsedi, birkaç kez yabancı ülkelere sığınmak zorunda kaldı. Mülteci olarak bulunduğu Cenevre'deyken "Osvobojdeniye Truda" (Emeğin Kurtuluşu) grubunu kurdu (1883). Plehanov, 1889'da Paris'te toplanan İkinci Enternasyonal'in Kuruluş Kongresi'ne Emeğin Kurtuluşu grubunu temsilen katıldı.
Plehanov önderliğindeki "Emeğin Kurtuluşu" grubu, Marksizmin Rusya'da gelişmesi için çok çalıştı. Marks ve Engels'in eserlerini -Komünist Manifesto, Ücretli Emek ve Sermaye, Ütopik ve Bilimsel Sosyalizm, vd.- Rusçaya çevirip yayınladılar ve Rusya'da gizlice dağıttılar. Plehanov; Zasuliç, Akselrod gibi arkadaşlarıyla birlikte Marks ve Engels'in öğretilerini ve bilimsel sosyalizmin düşüncelerini açıklayan birçok eser de kaleme aldı. Plehanov ve arkadaşları, eserlerinde, proleter devrim, proletarya diktatörlüğü, Komünist Parti'nin önemi gibi can alıcı sorunlarda gerek ütopiklere karşı, gerekse Narodniklere karşı önemli bir ideolojik mücadele yürüttüler. Önceleri bir Narodnik olan Plehanov, içinden geldiği bu grupla hesaplaşmasını "Ayrılıklarımız" adlı broşürde yaptı.
Plehanov, sadece Marksizmin yorumcusu olarak kalmadı, Marks ve Engels'in teorilerini parlak ve özgün bir biçimde savundu. Eserlerinde Marksizmin temel ilkelerini açıkladı. Rusya'da Marksistlerin yetişmesine ve eğitilmesine yarayan birçok eser kaleme aldı. 1895'te yayınlanan "Tekçi (Monist) Tarih Görüşünün Gelişmesi Üzerine" adlı eseri bu alanda özel bir önem taşıyordu.
"Lenin, bu kitap sayesinde «tüm bir Rus Marksistleri kuşağının yetiştiğine» işaret etti." (Stalin, Eserler, Cilt 15, sayfa 27, İnter Yayınları)
Plehanov, Bernstein'ın önderliğinde gelişen revizyonizme karşı mücadelede öne çıktı; "Marksizmi tamamlamak isteyenlerin", yeni ortaya attıkları "eleştirilere" karşı diyalektik materyalizmin hizmetinde en parlak polemikçilerden birisi oldu. Bütün dünyada oportünizme karşı olduğu gibi, oportünizmin Rusya'daki bir çeşidi olan "Struve'cilik"e ve "ekonomizm"e karşı mücadelenin ön saflarında yer aldı.
Plehanov önderliğindeki Emeğin Kurtuluşu grubu, Rus sosyaldemokratlarının bir programı için iki taslak hazırladı. Bu, Rusya'da Marksist bir partinin yaratılmasında önemli bir adımdı.
Plehanov ve Emeğin Kurtuluşu grubu, bir dizi hatalar da yaptı. Örneğin Plehanov, köylülerin devrimdeki rolünü görmüyor, köylülüğü hesaba katmıyordu. Yine Plehanov, liberal burjuvaziyi devrime istikrarsız da olsa bir destek sağlayabilecek güç olarak görüyordu. Plehanov'a göre, Rusya'da, burjuvazi ve proletaryadan başka, muhalif ve devrimci kombinasyonların dayanabilecekleri hiç bir güç yoktu. "Bu yanlış görüşler, Plehanov'un gelecekteki Menşevik görüşlerinin tohumlarıydı." (Stalin, Eserler, Cilt 15; SBKP(B) Tarihi-Kısa Ders, sayfa 30, İnter Yayınları)
Plehanov, 1900 sonbaharında, Akselrod, Zasuliç ve Lenin'le birlikte Iskra (Kıvılcım) ve Zarya (şafak) gazetelerini çıkarmaya başladı. Iskra, bir dizi görevi başarıyla gerçekleştirdi. Bu arada Iskra Yazı Kurulu bir de Parti programı taslağı hazırladı. Ancak program taslağının hazırlığı sırasında Plehanov ve diğer yazı kurulu üyeleriyle Lenin arasında ciddi görüş ayrılıkları ortaya çıktı. Bu görüş ayrılıkları tam bir kopuşu getirmedi ancak, Plehanov ve Lenin arasında program taslağı üzerine yürüyen tartışmalar daha sonra ortaya çıkacak "Bolşevik-Menşevik" ayrılıklarında tayin edici bir öneme sahipti.
RSDİP'nin İkinci Kongresi, 17 Temmuz 1903'te Brüksel'de açıldı. Ancak polisin baskısı üzerine kongre Londra'ya kaydırıldı. Bu kongrede program üzerine yürüyen tartışmalarda iki ayrı grup ortaya çıktı: Menşevikler ve Bolşevikler. Plehanov, ilk başlarda Lenin'in yanında yani Bolşeviklerden yana tavır takındıysa da Kongre'den sonra Menşeviklerle arasını düzeltti ve "barıştı"! Iskra ve Merkez Komitesi, Plehanov'un yardımıyla Menşeviklerin eline geçti. (Stalin, Eserler, Cilt 15; SBKP(B) Tarihi-Kısa Ders, sayfa 62, İnter Yayınları)
Bu andan itibaren Plehanov'la Lenin'in yolları ayrıldı. 1905-1907 yılları arasında tüm temel sorunlarda Menşevik pozisyonların savunucusu olan Plehanov, "köylülüğün devrimci potansiyelini küçümsedi, liberal burjuvazi ile ittifak kurulmasını savundu, lafta savunduğu "proletarya diktatörlüğü"ne özde karşı çıktı. 1905 devrimini "mahkum etti"! Ancak 1908'den 1912'ye kadar Plehanov, felsefede ampiriokritisizme ve partide açık "likidatörlere" karşı mücadele ederken geçici olarak Bolşeviklere yaklaştı. Emperyalist savaş sırasında Plehanov, savaşta Rusya'nın zafer kazanmasını savunan "sosyal-yurtsever" bir tutum takındı. Bu tavrını 1917 Şubat Devrimi'nden sonra da korudu.
Plehanov, ölümüne kadar, Rusya'yı sosyalizm için "olgunlaşmış" olarak görmedi. Bu yüzden o, Sovyet iktidarının bir muhalifi olarak kaldı. Ama Ekim Devrimi'nden sonra Bolşeviklere ve Sovyet iktidarına karşı aktif bir savaşım içine de girmedi. 1918'de Finlandiya'da öldü.
***
|
|
